Süper Çerezler Nedir? Türleri, Bugünkü Durumu ve KVKK'daki Yeri
Süper çerez, normal çerezlerden farklı bir yerde saklandığı için tarayıcının çerez silme işlemiyle silinmeyen, kullanıcıyı yeniden tanımaya yarayan tanımlayıcılara verilen genel addır. Teknik olarak tek bir şey değildir: Flash depolama, HTML5 yerel depolama, tarayıcı önbelleği veya operatör tarafından HTTP başlığına eklenen kimlikler bu kapsamda anılır. Hepsinin ortak noktası, "çerezleri sildim" diyen kullanıcının yine de tanınmasıdır. Bugün tarayıcılar bu yöntemlerin çoğunu engelliyor; KVKK açısından ise tümü, kişiyi tanımladığı için çerezle aynı kurala tabidir.
Süper çerez türleri
| Tür | Nasıl çalışır | Bugünkü durum |
|---|---|---|
| Flash çerezleri (LSO) | Adobe Flash eklentisinin kendi depolama alanını kullanırdı; tarayıcı çerezlerini silmek bunlara dokunmazdı | Flash 2020'de sona erdi; artık çalışmaz |
| Evercookie | Aynı kimliği aynı anda birçok depolama alanına yazıp, biri silinince diğerinden geri yükler | Modern tarayıcılar depolama alanlarını siteye göre böler; büyük ölçüde etkisiz |
| Yerel depolama (localStorage, IndexedDB) | Çerez değil, ama kimlik saklamak için kullanılabilir | Çalışır; ancak "site verilerini sil" işlemi bunları da siler |
| ETag ve önbellek tabanlı izleme | Tarayıcı önbelleğindeki dosya kimlikleriyle tanıma | Tarayıcılar önbelleği siteye göre böler; zorlaştı |
| Operatör süper çerezi (UIDH) | Mobil operatörün HTTP trafiğine eklediği benzersiz başlık | HTTPS yaygınlaşınca etkisiz kaldı |
| Tarayıcı parmak izi | Ekran, font, donanım ve ayar kombinasyonundan kimlik türetme | Çerezsiz çalışır; Safari ve Firefox parmak izi almayı zorlaştırır |
Neden endişe kaynağı oldular
Normal çerezlerin bir sözleşmesi vardır: tarayıcıda görünür, silinebilir, süresi bellidir. Süper çerezler bu sözleşmenin dışına çıkar; kullanıcı silmiş olduğunu düşünürken izleme devam eder. Bu yüzden düzenleyiciler ve tarayıcı üreticileri bu yöntemlere karşı adım attı. Bugün gelinen noktada, siteler arası izleme için süper çerez kullanmak hem teknik olarak güvenilmez hem de kabul görmez.
KVKK açısından durum
Kurul'un Çerez Uygulamaları Rehberi (Temmuz 2025), yalnız çerezleri değil "çerez ve benzeri teknolojileri" kapsar: yerel depolama, parmak izi, piksel ve SDK tanımlayıcıları dahil. Kişiyi belirlenebilir kılan her tanımlayıcı, zorunlu olmadığı sürece rıza gerektirir. Yani bir sitenin izleme kimliğini çerez yerine localStorage'a yazması yükümlülüğü değiştirmez; rıza yönetimi bu teknolojileri de kapsamalıdır.
Kullanıcı olarak ne yapabilirsiniz
- Tarayıcıdan yalnız çerezleri değil "tüm site verilerini" silin; yerel depolama da temizlenir.
- Safari ve Firefox'ta izleme koruması varsayılan olarak açıktır; Chrome'da üçüncü taraf çerezleri ayarlardan kapatabilirsiniz. Bkz. Safari çerez ayarları.
- Mobil operatör kaynaklı izleme için HTTPS kullanan siteleri tercih edin; bugün neredeyse tüm siteler HTTPS'dir.
- Parmak izi almaya karşı tarayıcı üreticilerinin korumaları vardır; ek eklentiye genellikle gerek yoktur.
Site sahibi olarak ne yapmalısınız
Kullandığınız üçüncü taraf araçların çerez dışı depolama kullanıp kullanmadığını bilmelisiniz; envanterde bunlar da yer alır. Rıza yönetim platformunuz, rıza gelmeden yalnız çerezleri değil ilgili script'lerin tamamını engellemelidir; script çalışmazsa localStorage'a da yazamaz. Efilli'nin rıza öncesi engelleme yaklaşımı bu ilkeye dayanır. Sitenizdeki çerez ve benzeri teknolojileri görmek için ücretsiz tarama yapabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Süper çerezler hâlâ kullanılıyor mu?
Klasik yöntemler (Flash, evercookie, UIDH) fiilen sona erdi. Parmak izi ve yerel depolama tabanlı tanımlama ise sınırlı biçimde sürüyor; tarayıcılar bunlara karşı da koruma geliştiriyor.
Çerezleri sildim ama site beni hâlâ tanıyor, neden?
Oturum açık kalmış olabilir, yerel depolama silinmemiş olabilir veya site parmak izi kullanıyor olabilir. "Tüm site verilerini sil" ilk ikisini çözer.
localStorage kullanmak için rıza gerekir mi?
İçinde kişiyi tanımlayan bir değer tutuluyorsa ve amaç zorunlu değilse evet; teknoloji değil, amaç ve içerik belirleyicidir.
Web siteniz için: efilli çerez rıza yönetim platformu, ziyaretçilerinizden KVKK ve GDPR'a uygun rıza toplar ve onay kayıtlarını Türkiye'de saklar. Çerez rıza yönetimini inceleyin.
.jpg)
